नाशिकच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी MNGL ची बांधिलकी पुन्हा अधोरेखित: पाइपलाइन टाकणे आणि रस्ते पुनर्स्थापनेबाबत ची वस्तुस्थिती

नाशिक महानगरपालिका क्षेत्रातील भूमिगत PNG पाइपलाइन टाकण्याच्या कामाबाबत आणि रस्ते पुनर्स्थापनेबाबत स्पष्टीकरण
नाशिक महानगरपालिका (NMC) क्षेत्रातील विविध भागांमधील रस्त्यांच्या स्थितीबाबत अलीकडे झालेल्या चर्चा आणि प्रसिद्ध झालेल्या माध्यमांच्या वृत्तांच्या अनुषंगाने, या रस्त्यांच्या खराब स्थितीचे कारण महाराष्ट्र नॅचरल गॅस लिमिटेड (MNGL) कडून पाईप्ड नॅचरल गॅस PNG च्या पायाभूत सुविधा विकसित करण्यासाठी करण्यात येत असलेल्या भूमिगत पाइपलाइन टाकण्याच्या कामांना देण्यात आले आहे. या संदर्भात नागरिक, प्रशासन आणि सर्व संबंधितच्या माहितीसाठी MNGL खालील वस्तुस्थिती आणि स्पष्टीकरण सादर करीत आहे.
1) नाशिकमधील नैसर्गिक वायू पायाभूत सुविधांचा विकास : व्हर्च्युअल पाइपलाइन उपक्रम आणि LNG-LCNG सुविधा
घरगुती ग्राहक, व्यावसायिक आस्थापना, उद्योग आणि वाहतूक क्षेत्राला स्वच्छ, किफायतशीर आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जा स्रोत — नैसर्गिक वायू — उपलब्ध करून देण्यासाठी भूमिगत नैसर्गिक वायू पायाभूत सुविधांचा विकास अत्यावश्यक आहे. त्यानुसार MNGL ने नाशिकमध्ये PNG आणि CNG पायाभूत सुविधांची उभारणी व विस्तार करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक केली आहे.
त्याचवेळी, पायाभूत सुविधा विकसित करताना नागरिकांना होणारी गैरसोय कमीत कमी ठेवण्याचे महत्त्व MNGL जाणते. त्यामुळे रस्ते सुरक्षा, वाहतूक सुरळीतपणा, नागरिकांची सोय आणि स्थानिक महानगरपालिका प्रशासनाच्या आवश्यकतांचा योग्य विचार करून पाइपलाइन टाकण्याची कामे पद्धतशीरपणे करण्यासाठी MNGL कटिबद्ध आहे.
मुख्य पाइपलाइनशी जोडणी उपलब्ध होण्यापूर्वीच MNGL ने सक्रिय पाऊल उचलून नाशिकमधील विल्होळी येथे LNG-LCNG सुविधा उभारली. ही सुविधा दक्षिण-पूर्व आशियातील सर्वात मोठ्या सुविधांपैकी एक असून फेब्रुवारी 2022 मध्ये कार्यान्वित झाली. यामुळे वाहतूक क्षेत्राला लवकर LNG/CNG तसेच औद्योगिक, व्यावसायिक आणि घरगुती ग्राहकांना LNG/PNG पुरवठा करणे शक्य झाले.
आता मुख्य नैसर्गिक वायू ट्रंक पाइपलाइन समृद्धी महामार्गाच्या कॉरिडॉरमार्गे नाशिकपर्यंत पोहोचली आहे. यामुळे शहराच्या दीर्घकालीन आणि विश्वासार्ह नैसर्गिक वायू पुरवठा पायाभूत सुविधांना आणखी बळकटी मिळाली आहे.
2) रस्ते खोदकाम / पाइपलाइन टाकण्याच्या कामाच्या व्याप्तीबाबत स्पष्टीकरण
सार्वजनिक माध्यमांमध्ये MNGL कडून अंदाजे 1,500 किमी रस्ते खोदण्यात आल्याचा उल्लेख करण्यात आला आहे.
MNGL स्पष्ट करते की, नाशिक महानगरपालिका क्षेत्रात अंदाजे 740 किमी पाइपलाइन टाकण्यासाठी अधिकृत परवानगी प्राप्त करण्यात आली आहे. त्यापैकी आजपर्यंत अंदाजे 640 किमी पाइपलाइनचे काम पूर्ण झाले आहे.
ही पाइपलाइनची कामे संबंधित प्राधिकरणांकडून देण्यात आलेल्या परवानग्या आणि मंजुरींच्या चौकटीतच काटेकोरपणे करण्यात येत आहेत.
3) रस्त्यांवरील व्यत्यय कमीत कमी ठेवण्यासाठी उपाययोजना
भूमिगत पाइपलाइन टाकताना MNGL शक्य तितका कमी व्यत्यय निर्माण करण्याच्या पद्धतीचा अवलंब करते. तांत्रिकदृष्ट्या शक्य असेल तेथे पाइपलाइन रस्त्याच्या कडेला किंवा मऊ मातीच्या भागातून टाकली जाते आणि डांबरी/पक्क्या रस्त्याचा भाग टाळला जातो.
रस्ता खोदणे अपरिहार्य असल्यास, अचूक पद्धतीने कटिंग केले जाते. सामान्यतः रस्त्याच्या किंवा शोल्डरच्या अगदी कडेला कटिंग करून प्रभावित क्षेत्र कमीत कमी ठेवण्याचा आणि मुख्य वाहतूक मार्गाचे संरक्षण करण्याचा प्रयत्न केला जातो.
जास्त वाहतूक असलेल्या आणि गर्दीच्या ठिकाणी पृष्ठभागावरील खोदकाम आणि वाहतुकीवरील परिणाम कमी करण्यासाठी MNGL Horizontal Directional Drilling (HDD) सारख्या ट्रेंचलेस तंत्रज्ञानाचाही वापर करते.
वैयक्तिक घरगुती PNG जोडण्या पाइपलाइन संबंधित सोसायटीच्या आवारात पोहोचल्यानंतर secondary/tertiary नेटवर्कद्वारे देण्यात येतात. त्या प्रमुख रस्त्यांलगत टाकलेल्या मुख्य पाइपलाइनमधून थेट घेतल्या जात नाहीत. त्यामुळे प्रत्येक घरासाठी मुख्य रस्ते वारंवार खोदण्याची आवश्यकता टाळली जाते.
4) MNGL कडून तातडीने खड्डे बुजवणे आणि प्राथमिक पुनर्स्थापना करणे बाबत
पाइपलाइन टाकल्यानंतर MNGL खोदलेला चर तातडीने मातीने भरून त्याचे प्राथमिक कॉम्पॅक्शन करते. यामुळे परिसर स्थिर राहण्यास मदत होते आणि वाहनचालक व रहिवाशांना होणारी गैरसोय कमीत कमी ठेवता येते.
खोदकामानंतरची प्राथमिक पुनर्स्थापना आणि रस्त्याचे कायमस्वरूपी पुनरुज्जीवन (resurfacing) यामधील फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
NMC सोबतच्या विद्यमान व्यवस्थेनुसार, NMC कडून जारी करण्यात आलेल्या डिमांड नोट्सच्या आधारे MNGL लागू रस्ता पुनर्स्थापना शुल्क जमा करते.
रस्त्याचे कायमस्वरूपी पुनरुज्जीवन/पुनर्स्थापना, ज्यामध्ये डांबर/बिटुमेनचे काम समाविष्ट आहे, हे लागू प्रक्रियेनुसार संबंधित महानगरपालिका प्राधिकरणाकडून केले जाते.
5) नाशिक महानगरपालिकेला (NMC) अंदाजे ₹392 कोटी MNGL कडून जमा
NMC च्या अभियांत्रिकी विभागाने जारी केलेल्या डिमांड नोट्सच्या आधारे, रस्ता पुनर्स्थापना आणि लागू युटिलिटी-संबंधित शुल्कापोटी MNGL ने नाशिक महानगरपालिकेकडे (NMC) अंदाजे ₹392 कोटी जमा केले आहेत.
लागू शुल्क NMC ने मंजूर केलेल्या दरांनुसार आकारले जाते. संबंधित श्रेणीच्या आधारे हे शुल्क साधारणपणे ₹5,000 ते ₹8,000 प्रति मीटर या दरम्यान असते.
जमा करण्यात आलेली ही रक्कम म्हणजे MNGL कडून निर्धारित महानगरपालिका नियमांचे आर्थिक पालन करण्यात आले असल्याचे दर्शवते. रस्त्याची कायमस्वरूपी पुनर्स्थापना ही प्रस्थापित NMC यंत्रणेनुसार केली जाते.
6) कायमस्वरूपी रस्ता पुनर्स्थापनेची जबाबदारी आणि जनमानसातील धारणा याबाबत स्पष्टीकरण
रस्ते खोदणे आणि त्यांची पुनर्स्थापना यांचा संबंध पाइपलाइनचे काम करणाऱ्या युटिलिटी कंपनीशी नागरिकांनी जोडणे स्वाभाविक आहे, हे MNGL जाणते.
मात्र, विद्यमान शुल्क भरणा आणि जमा करण्याच्या व्यवस्थेनुसार, MNGL निर्धारित पुनर्स्थापना शुल्क NMC कडे जमा करते, तर रस्त्याची प्रत्यक्ष कायमस्वरूपी पुनर्स्थापना संबंधित महानगरपालिका विभागाकडून केली जाते.
या संदर्भात, बिटुमेन/डांबराची उपलब्धता आणि पुरवठा तसेच त्यातून उद्भवणाऱ्या रस्ता पुनर्स्थापनेतील विलंबाबाबत अलीकडे करण्यात आलेली निवेदने/संवाद हे देखील विविध ठिकाणी कायमस्वरूपी रस्ता पुनर्स्थापनेस लागणारा कालावधी समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचे ठरू शकतात.
ज्या ठिकाणी कायमस्वरूपी रस्ता पुनर्स्थापनेला विलंब झालेला आढळतो, तेथे हा विलंब एकूण महानगरपालिका रस्ता पुनर्स्थापना प्रक्रियेच्या संदर्भात पाहणे आवश्यक आहे. यामध्ये बिटुमेन/डांबराच्या उपलब्धतेशी संबंधित नोंदवण्यात आलेल्या अडचणींचाही समावेश आहे.
7) नाशिकमध्ये PNG पायाभूत सुविधांचा लक्षणीय विस्तार
MNGL ने नाशिकमध्ये मोठ्या प्रमाणावर नैसर्गिक वायूचे नेटवर्क उभारले आहे. त्यामध्ये:
2 लाखांहून अधिक घरांपर्यंत PNG पायाभूत सुविधा, त्यापैकी 45,000 हून अधिक घरे सध्या PNG वापरत आहेत.
130 हून अधिक औद्योगिक आणि व्यावसायिक ग्राहक PNG/नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्याचा लाभ घेत आहेत.
100 हून अधिक CNG स्टेशन्स, जी 50,000 हून अधिक CNG वाहनांना सेवा देत आहेत.
या पायाभूत सुविधांमुळे नाशिकमधील ग्राहकांना अधिक स्वच्छ, विश्वासार्ह आणि किफायतशीर ऊर्जा स्रोत स्वीकारण्यास मदत होत आहे. त्याचबरोबर शहराच्या पर्यावरणीय आणि शाश्वत विकासाच्या उद्दिष्टांना हातभार लागत आहे.
8) नाशिकमध्ये जबाबदार पायाभूत सुविधा विकासासाठी MNGL ची बांधिलकी
MNGL नाशिकमध्ये PNG पाइपलाइन टाकण्याचे आणि नेटवर्क विस्ताराचे काम योग्य दक्षतेने तसेच NMC आणि इतर प्राधिकरणांनी निर्धारित केलेल्या मंजुरी, सुरक्षा मानके आणि प्रक्रियांनुसार सुरू ठेवण्याची आपली बांधिलकी पुन्हा अधोरेखित करते.
पायाभूत सुविधा विकसित करताना नागरिकांना होणारी गैरसोय कमीत कमी ठेवणे आणि महानगरपालिका प्रशासनासोबत समन्वयाने काम करणे यासाठी कंपनी कटिबद्ध आहे.
पाइपलाइनची कामे आणि संबंधित रस्ता पुनर्स्थापनेची कामे वेळेत पूर्ण होण्यासाठी MNGL, NMC तसेच इतर संबंधित भागधारकांसोबत समन्वय साधत राहील.
नाशिकच्या वाढत्या ऊर्जेच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी प्रत्येक घर, वाहन, व्यावसायिक आस्थापना आणि उद्योगाला स्वच्छ, किफायतशीर, विश्वासार्ह आणि पर्यावरणपूरक नैसर्गिक वायू (PNG, CNG आणि LNG) उपलब्ध करून देण्यासाठी MNGL सातत्याने कार्यरत राहील.